Dünya, 1995 yılından bu yana her yıl düzenlenen Taraflar Konferansı’nda (COP) iklim krizine çözüm arıyor. Ancak TEMA Vakfı’nın açıkladığı çarpıcı veriler, 30 yıldır verilen sözler ile sahadaki gerçekler arasındaki uçurumu gözler önüne serdi.

Vaat Çok, İcraat Yok: CO₂ Seviyesi 427 ppm'e Ulaştı

İlk COP toplantısının yapıldığı 1995 yılında atmosferdeki karbondioksit (CO₂) yoğunluğu 360,82 ppm iken; Kyoto Protokolü’nün kabul edildiği 1997’de 363,73 ppm’e, Paris Anlaşması’nın imzalandığı 2015’te 400,83 ppm’e, 2025 yılında ise 427,35 ppm’e yükseldi. Müzakerelerle geçen 30 yılda atmosferdeki CO₂ yoğunluğu yaklaşık yüzde 18 artış gösterdi.

Deniz Ataç: "Sorumluluk Yoksul Ülkelere Yükleniyor"

TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, iklim müzakerelerinde alınan kararların emisyonları kaynağında engellemediğine dikkat çekti. Ataç yaptığı açıklamada şunları söyledi:

"Otuz yıldır hedefler açıklanıyor, anlaşmalar imzalanıyor ancak atmosferdeki karbondioksit miktarı artmaya devam ediyor. Sanayileşmiş ülkeler kendi sorumluluklarını üstlenmek yerine, karbon piyasaları gibi mekanizmalarla bu yükü ekonomik açıdan daha kırılgan ve yoksul ülkelere aktarıyor. Oysa iklim adaleti, sorumluluğun yer değiştirmesiyle değil, herkesin kendi sorumluluğunu üstlenmesiyle mümkün. COP31, artık yeni vaatler yerine gerçek ve adil bir dönüşümün zirvesi olmalıdır."

Müzakerelerin Karnesi: 5 Temel Sorun

TEMA Vakfı, 30 yıllık süreçte en belirgin çelişkilerin yaşandığı 5 ana başlığı sıraladı:

Fosil Yakıtlardan Çıkış Ertelemeye Takıldı: İklim krizinin ana nedeni olan fosil yakıtlardan çıkış hedefleri sürekli yumuşatıldı; son olarak COP30’da hazırlanan yol haritası nihai metnin dışında bırakıldı.

Finansman Sözleri Tutulmadı: Yıllık zararın yüz milyarlarca doları bulduğu ortamda, Kayıp ve Zarar Fonu’nda toplanan miktar 822 milyon dolarda kaldı. Verilen fonların ise %69'u hibe değil borç (kredi) olarak sağlandı.

Ormanlar Korunmadı, Muhasebeleştirildi: Orman ekosistemleri korunması gereken alanlar yerine sanayileşmiş ülkelerin emisyon hesaplarını kapatan birer muhasebe kalemi olarak görüldü

Bağlayıcılık Zayıfladı: Paris Anlaşması ile bağlayıcı hedeflerin yerini esnek beyanlar aldı. Dünya şu an 1,5°C hedefinden uzaklaşarak 2,8°C’lik bir ısınmaya doğru ilerliyor.

Emisyonlar Azalmadı, Yer Değiştirdi: Karbon ticareti mekanizmaları, Kirletenlerin emisyon azaltmak yerine emisyon kredisi satın alarak kirliliği sürdürmesine zemin hazırladı.

Gözler Türkiye’nin Ev Sahipliğindeki COP31’de

Türkiye’nin başkanlığı ve ev sahipliğinde gerçekleşecek olan COP31 öncesinde TEMA Vakfı, zirvenin "vaat verme" değil "uygulama ve denetim" zirvesi olması gerektiğinin altını çiziyor. Zirvede fosil yakıtlardan çıkış için bağlayıcı takvimlerin belirlenmesi, kayıp ve zararların kredi yerine hibelerle karşılanması ve verilen sözlerin takibi için yaptırımı olan mekanizmaların kurulması bekleniyor.