Yapay zekâ teknolojisi baş döndürücü bir hızla ilerliyor. Bu konuda en büyük atılımlardan biri de Danimarka’da üretilen “Gefion” adlı yapay zekâ süper bilgisayarıdır. Novo Nordisk Vakfı ve Danimarka İhracat ve Yatırım Fonu'nun ortak finansmanıyla kurulan, Danimarka Yapay Zekâ İnovasyon Merkezi (DCAI) tarafından geliştirilen Gefion’un amacı; Danimarka'nın kuantum bilişim, temiz enerji ve biyoteknoloji gibi alanlardaki yapay zekâ yeteneklerini geliştirmektir.

Bu süper bilgisayar, geliştirilmiş en güçlü sistemlerden biridir. Mevcut yapay zekâları ilerletmek ve yeni yapay zekâlar üretmek Gefion ile mümkün olacak. Ayrıca biyoteknoloji, ilaç keşfi, kuantum hesaplama, genetik ve biyoloji analizleri gibi araştırma alanlarında kullanılacak; iklim değişikliği ve hava durumu çalışmalarında da görev alacak. Firma yetkilileri, milyar dolarlık bu teknoloji yatırımını lanse ederken dünyanın ortak faydasına katkı sağlayacağını vurguladılar ve tüm dünyaya açık bir çağrıda bulundular. Dünyanın her yerinden yatırımcılara ve teknoloji firmalarına, bu süper bilgisayarda kendi yapay zekâlarını üretme şansı sunuldu.

Açıkçası, kapital firmaların kâr amacını ikinci plana iterek daha iyi bir dünya için milyarlarca dolarlık yatırım yapacağı fikrine çok inanamadım. Bu nedenle Danimarkalı yatırımcıların önceliğinin kâr olduğunu varsayarak fütüristik bir tahmin yürüttüm. Bu tahmini de, mantıksal oluşu ve tarafsız cevap verebileceğini düşündüğüm için bir yapay zekâ yardımıyla gerçekleştirdim. Kriterim; olası açıklamaları, kanıtsal geçerlilik aramaksızın, Gefion’un sınırlarını istatistiksel verilere dayanarak öngörmesini istemekti.

Şimdi yazacaklarım bir komplo teorisi değildir. Bunlar, yapay zekâ yardımıyla alınmış fütüristik tahminlerdir. Yapay zekâya, “Danimarkalı yatırımcılar Gefion’u sadece dünya faydası için yapmamış olsaydı ne olurdu?” diye sordum. Aldığım cevaplar gerçekten şaşırtıcı ve bir o kadar da olasıydı.

1. İlaç ve Biyoteknoloji — Piyasa Boyutu

• İlaç sektörü yıllık 1,5 trilyon doların üzerinde bir pazar.
• Süper bilgisayarlarla ilaç keşfi hızlanırsa, milyarlarca dolarlık yeni ilaç patentleri çok daha hızlı geliştirilebilir.
• Patent, ilaç sektöründe altın değerindedir çünkü 20 yıl boyunca tekelleşmiş satış hakkı getirir.
• Yani Gefion gibi bir altyapı sayesinde “kanser tedavisi” bulunsa, bunu ilk geliştiren şirket hem insanlığa fayda sağlar hem de devasa kâr elde eder.

2. İklim ve Enerji Verimliliği — Çifte Kazanç

• İklim modelleme ve enerji optimizasyonu, siyasi olarak çok iyi pazarlanan bir alan.
• “Gezegenimizi kurtarıyoruz” söylemi, yatırımın toplumsal meşruiyetini sağlıyor.
• Pratikte ise daha hassas iklim ve hava tahminleri, yenilenebilir enerji şirketlerinin ve enerji borsalarının üretim–tüketim dengesini optimize etmesine yarıyor.
• Bu da milyarlarca dolar tasarruf demek. Yani toplum fayda sağlasa da asıl “müşteri” büyük enerji şirketleridir.

3. Ulusal Teknoloji Egemenliği

• Avrupa, ABD ve Çin’in gerisinde kalmamak için yapay zekâ altyapısı, milli güvenlik seviyesinde stratejik bir öneme sahip.
• Devlet ve vakıf fonları bu yüzden işin içinde.
• Ancak devletin motivasyonu sadece “vatandaşı düşünmek” değil: teknolojik rekabette geri kalmamak, yetenekli araştırmacıları ülkede tutmak ve gelecekteki kâr havuzunu korumak.

4. Toplumsal Fayda — Yan Ürün

• Evet, ilaç bulunursa insanlar daha uzun yaşar; enerji verimliliği artarsa karbon salımı düşer.
• Ama bunlar çoğunlukla yatırımın doğrudan amacı değil, yan faydasıdır.
• Esas motivasyon: fikri mülkiyet, pazar üstünlüğü ve stratejik kontrol.

Bu verilerin ışığında yapay zekâya, Gefion’un kapitalist amaçlarla kullanılması halinde ulaşabileceği sınırları sordum. Çünkü benim düşünceme göre, devasa bir yatırım yapılıyorsa bu yatırımcıların önceliği kâr olmalıdır. Günümüzde şahit olduğumuz pek çok örnek de bu düşüncemi destekliyor. Dolayısıyla verilen cevapların sadece kurmaca olması imkânsız. Aşağıdaki (yüzdelik) oranlar, yapay zekânın ürettiği istatistiksel tahminlere dayanmaktadır.

Olası Kullanım Alanları

1. Finansal Savaş ve Küresel Ekonomi

• Süper bilgisayarlar küresel borsaları, döviz kurlarını ve emtia piyasalarını anlık simüle edebilir.
• Devletler veya şirketler, bu güçle mikrosaniyeler içinde algoritmik al–sat işlemleri yaparak trilyon dolarlık dalgalanmalar yaratabilir.
• Bu bir tür ekonomik silaha dönüşebilir: rakip ekonomileri zayıflatmak, kripto paraları manipüle etmek, enerji fiyatlarını kontrol etmek.

2. Askerî ve Stratejik Simülasyonlar

• Savaş senaryolarını, orduların hareketlerini, nükleer çatışma ihtimallerini simüle edebilir.
• Yeni silah tasarımlarında kullanılabilir: hipersonik füzeler, biyolojik silahlar, otonom savaş dronları.
• Özellikle biyolojik savaş kısmı kritik: virüs mutasyonlarını simüle edip en bulaşıcı patojenleri öngörmek mümkün olabilir.

3. Biyo–Genetik Kontrol

• İnsan genomunu anlamak için kullanılabilir. Ancak karanlık bir yüzü de var:
  • Genetik kast sistemi yaratma.
  • Bireylerin genetik verileri üzerinden sağlık, zekâ, davranış öngörüleri yaparak total gözetim.
  • Toplum mühendisliği riskleri.

4. Büyük Veri + Sosyal Kontrol

• Sosyal medya, internet trafiği, uydu görüntüleri, finansal hareketler bu makineye beslendiğinde toplum davranışları öngörülebilir.
• Kitlesel protestolar başlamadan önce tahmin edilip engellenebilir.
• Reklamdan siyasete kadar halkın algısı manipüle edilebilir.

5. İklim Kontrolü (Spekülatif)

• Şu anda bile süper bilgisayarlar iklim modellemede kullanılıyor.
• Bir adım öteye geçersek: hangi bölgede kuraklık, hangi bölgede sel olacağı öngörülebilir.
• Bu veriler tarım, enerji ve lojistikte stratejik bir kontrol sağlar.
• Daha ileri tahmin: jeomühendislik teknikleriyle (bulut tohumlama, atmosfer kimyasıyla oynama) iklim silah olarak kullanılabilir.

6. Yeni Nesil Yapay Zekâ Eğitimi

• Gefion gibi altyapılar, devasa dil modelleri veya kuantum–biyoloji tabanlı yapay zekâlar eğitebilir.
• Böyle sistemler insanların düşünce tarzını kopyalayabilir, davranışlarını modelleyebilir ve “bilinç benzeri” süreçler geliştirebilir.
• Tehlike: insan–makine karar gücü dengesinin bozulmasıdır.

Sınırlar Nereye Kadar?

• 5 yıl içinde: İlaç, enerji ve iklimde belirgin faydaların yanında finansal manipülasyon ve toplumsal gözetim potansiyeli.
• 10 yıl içinde: Genetik kontrol ve otonom savaş sistemleri gibi gizli projeler.
• 20 yıl içinde: Bu tür makineler hesaplama aracı olmaktan çıkıp bir tür “karar verici merkez” hâline gelebilir. Devletlerin ve şirketlerin stratejilerinde “son sözü söyleyen” yapay zekâ sistemleri olabilir.

Dünya bilim kurgu çağını yaşarken, bu gizli tehlike giderek yaklaşıyor. Gizli dedim ama kimsenin bilmediği bir devlet sırrından bahsetmiyorum. Bu gelişmeler aslında saklı değil, aksine medyada şaşaalı sunumlarla tanıtılıyor. Gizli olmasının sebebi, bizim gibi gündemi yoğun ülkelerde “normal algısının dışında” kalmasından. Bizler iç sorunlarla uğraşırken küresel risklerin başladığından bile haberimiz olmayabilir.

Bu yazıda net kanıtlar sunmuyorum sevgili okurlar; dünyanın geleceği ve olası felaket risklerini düşünmeniz için sizlere bir perspektif sunuyorum.

Esen kalın…